Dat is toch stom…. toch?? Anita kijkt me aan alsof ze alleen nog even bevestiging wil.

Ik zie ook een andere vraag in haar ogen: ‘Ik ben toch niet echt stom’?

Ik heb net naar haar verhaal geluisterd en ik snap helemaal waarom ze regelmatig een huilbui heeft. En nee, ik vind dat zeker niet stom. Ik zie en merk echter dat zij daar wél een oordeel over heeft.

Dan vind ik het tijd dat ik iets uitleg geef over haar woordeloze huilbuien. Want alleen erkenning en bevestiging van haar verdriet gaat hier niet helpen.
Het is ook fijn als zij zichzelf gaat begrijpen, dan zal ze haar strenge oordeel over zichzelf makkelijker kunnen loslaten.

Ik zeg bewust ‘iets’ uitleg. Het is niet mijn bedoeling om haar brein te overspoelen met teveel informatie!

Halverwege deze uitleg zie ik tranen opwellen in haar ogen. Ik stop met praten, 

“Wat zeggen je tranen?” vraag ik.

“Dat heb ik nooit gehad, die aandacht en die liefde. Ik voelde me niet gewenst, er was geen tijd voor die liefdevolle ogen”. 

De ontdekking dat haar woordeloze gevoel zo diep zit, is tegelijk zwaar maar ook een verlichting.
Voor vandaag is het genoeg, met toch meer opluchting en begrip gaat ze de deur uit.

Het eerste stuk van de uitleg die ik Anita gaf:

Ons rechter- en linkerbrein schematisch weergegeven:

Ons brein
Ons brein bestaat uit een linker en een rechter helft, ze zijn heel verschillend  maar werken nauw samen. Het werkt het best als beide helften gezond zijn ontwikkeld en goed op elkaar zijn afgestemd. Wat we weten/horen moet kloppen met wat we ervaren. 

Als iemand zegt dat hij blij is, maar alleen zijn mond lacht en zijn ogen lichten niet op, dan kloppen zijn woorden niet bij wat wij ervaren. We horen met het linkerbrein de woorden, ons rechterbrein vertelt ons wat we ervaren (de non-verbale signalen). En in dit geval klopt het niet en dat geeft verwarring tussen de beide helften. 

De rechterhersenhelft
Deze helft is belangrijker voor relaties en voor geliefd voelen en liefhebben. Dit deel van ons brein heeft geen woorden, is non-verbaal. En de ontwikkeling begint direct na de geboorte, te beginnen bij:
Niveau 1: De Thalamus. Hier vindt de hechting plaats. De thalamus en de basale ganglia regelen het dopamine gehalte (vreugdestof).

Niveau 2: De Amygdala of de poortwachter, deze regelt het adrenaline niveau. De poortwachter bepaalt of iets goed, slecht of eng is. Dat is ook zijn enige functie, meer smaken heeft hij niet.

Deze twee niveaus liggen in ons onderbewustzijn en zijn het fundament voor het goed functioneren van ons bewustzijn. Alles wat daar opgeslagen ligt blijft ook in het onderbewuste (je had er toen ook geen woorden voor) , maar heeft een sterke invloed op hoe we ons voelen en wat we opslaan in ons linkerbrein.

Ons rechterbrein ontwikkelt zich dus na de geboorte als eerst en blijft de rest van ons leven in staat om te groeien. Het goede nieuws voor iedereen die niet kreeg waar hij of zij behoefte aan had: ons rechterbrein blijft de rest van ons leven in staat om te groeien!

De metafoor van de Vreugdeberg en het Vreugdekamp 

In zijn boek, Met vreugde man zijn, beschrijft E. James Wilder 2 metaforen. De Vreugdeberg en het Vreugdekamp. Ik heb deze metaforen overgenomen in mijn gedachtegoed. 

Ons brein ontwikkelt zich het best door vreugde, en het opbouwen van deze vreugde vergelijk ik met een berg beklimmen, de Vreugdeberg. Elke dag leer je meer vreugde op te bouwen, stapjes te zetten op de Vreugdeberg. En omdat dat best een vermoeiende klim is, is het belangrijk dat je steeds terugkeert naar de basis, het Vreugdekamp.

De eerste 3 maanden
Als een kind geboren wordt ontwikkelt het hechtingssysteem in zijn rechterbrein. Een goede hechting is de basis voor het in staat zijn om tot rust te komen. Vreugde is de beste bouwstof voor ons brein. De hechting in de eerste 6 weken van de baby komt hoofdzakelijk tot stand door de geur van moeder, de smaak van de melk en de warmte om op temperatuur te blijven. Met deze ‘zaken’ zijn de moeder en het kind 24 uur per dag bezig. Voor de moeder is het een uitdaging om uit te vinden wat haar kind nodig heeft; haar geur, haar melk of haar warmte. Dat is de eerste klim op de Vreugdeberg. Als ze in deze behoefte kan voorzien zal haar baby zich thuis voelen. De geur vertelt hem dat hij bij haar hoort en haar melk en warmte geven hem een behaaglijk en veilig gevoel, dit is een bron van vreugde. De baby slaapt tussen deze behoeftes ook het grootste gedeelte van zijn tijd. Dit is het begin van het bouwen van een Vreugdekamp; de plek waar je tot rust kan komen.
In de tweede 6 weken van het verblijf in het Vreugdekamp komt de aanraking centraal te staan. De aanrakingscentra in de hersenen van de baby hebben zich nu voldoende ontwikkeld om een rol van betekenis te gaan spelen. Nu wordt aanraking ook de belangrijkste bron van vreugde voor de baby. 

Het brein van de baby is vanaf dit moment goed in staat om huidsensaties waar te nemen en te onthouden. Bij gebrek aan aanraking zal zijn lichaam zelfs cortisol  aanmaken net als bij andere stressvolle gebeurtenissen. Dit cortisol is een stresshormoon dat letterlijk in staat is om hersencellen te doden.
Door geur, smaak, temperatuur en aanraking gaat de baby zichzelf begrijpen als een persoon in relatie tot zijn moeder. Dit is de reden waarom het zo belangrijk is dat hij eten krijgt als hij honger heeft, vastgehouden wordt wanneer hij dat nodig heeft en zijn moeder zich door hem laat vinden en ruiken.
Dit is de Vreugdeberg vanuit het Vreugdekamp: Ouders die ervoor zorgen dat hij zich goed voelt en dat aan zijn belangrijkste behoeften wordt voldaan, zonder dat hij er om hoeft te vragen. Zo ontstaat er een sterke, liefdevolle, zorgzame band met zijn ouders terwijl hij zichzelf begint te ontplooien als een menselijk wezen.

Emotionele thermostaat
In deze periode wordt ook zijn emotionele thermostaat afgesteld en ingeregeld. Wat zijn lichaam in deze maanden heeft gevoeld, wordt beschouwd als de normale toestand, die hij de rest van zijn leven telkens weer zal opzoeken. Wanneer zijn thermostaat staat ingesteld op het Vreugdekamp zal hij hier telkens weer naar op zoek gaan. Wanneer zijn thermostaat daarentegen staat ingesteld op een toestand van angst en adrenaline, dan zal dit de toestand zijn waarnaar hij steeds terugkeert.

Verder klimmen

Na drie maanden is ook het gezichtsvermogen voldoende ontwikkeld om vanuit het Vreugdekamp de Vreugdeberg te gaan beklimmen. Vreugde is een emotie waar een baby uit zichzelf naar opzoek gaat. Niets interesseert hem meer dan het kijken naar gezichten en ogen. Hij is op zoek naar de ogen van zijn ouder die hem vertellen dat zij/hij blij met hem is. En wanneer hij die ogen ziet zal de vreugde in hem exploderen, in vijf of zes seconden zal hij gaan glimlachen. Dat geeft zoveel opwinding dat hij snel ook weer rusten moet; hij zal zijn hoofdje wegdraaien. Als zijn ouder hem dan ook weer even met rust laat en wacht totdat hij haar/zijn ogen weer gaat zoeken zal zijn brein niet overbelast raken. Daarna begint het weer opnieuw; hij zoekt haar/zijn ogen, zij/hij kijkt met vreugde terug en ze lachen. Daarna zal hij weer rusten totdat hij weer klaar is om verder de Vreugdeberg te beklimmen en een hoger plateau te bereiken. Door telkens de vreugde te zoeken, te vinden en weer uit te rusten zal de baby in staat zijn om aan het eind van zijn eerste jaar regelmatig de top van de Vreugdeberg te bereiken. Juist ook de mogelijkheid krijgen om uit te rusten in de nabijheid van zijn moeder, maakt het opbouwen van een vreugdecapaciteit tot een succes. Zonder rust geen groei in vreugde.
Vanuit de basis, het Vreugdekamp, zal het beklimmen van de Vreugdeberg een succes worden; het kind is in staat intense vreugde te ervaren. En al die uren van oefening dragen ertoe bij dat hij groeit in een sterk en vreugdevol zelf.

Niveau 2, de amygdala, die niet anders kan dan aangeven of iets goed, slecht of eng is, zal dan gezond ontwikkelen. 

Niveau 2 bevat de neurologische circuits die zorgen voor de verbinding met de beleving/ervaring van de situatie van het moment. Het heeft twee hoofd functies. Het bepaalt hoe het leven wordt ervaren en ten tweede of de ervaring te verdragen is.  
Dit niveau wordt met name gevormd door de Amygdala en geeft hoofdzakelijk de volgende signalen:
     het leven is goed (ontspannen en vredig)
     het leven is  slecht (miskend, afgewezen en niet geliefd)
     het leven is gevaarlijk of eng (help, ik ga dood)
Daarnaast heeft niveau 2 de functie van veiligheidsklep c.q. overbelastingsventiel. Als een situatie (zoals een trauma) te groot of te sterk is om te verwerken zal de veiligheidsklep in werking treden. De intense ervaring zal afgeleid worden naar het onbewuste geheugen en zal daar worden opgeslagen. Dit maakt dat de mens traumatische situaties kan overleven.

Telkens als de baby huilt of anders aangeeft dat hij iets nodig heeft, zendt de amygdala uit dat het leven eng is. Als hij vervolgens snel ontvangt wat hij nodig heeft komt hij weer tot rust, en de amygdala zal ‘het leven is goed’ uitzenden. De boodschap die dan opgeslagen wordt is: Ik ben geliefd, ik ben van waarde, ik doe er toe en ik ben iemand om blij mee te zijn. Dit is een ideale situatie.

Als Vreugdekamp je basis is, zal het vreugde en rust zijn waar je telkens naar terugkeert. Zonder rust geen groei in vreugde.

Als een moeder niet reageert op de behoefte van haar baby, dan levert dat veel stress op en zal de hechting niet veilig tot stand komen.

Wanneer een baby huilt gaat zijn hechtingslampje aan. Hij zoekt naar verbinding. Als moeder hem vaak laat huilen omdat het bijvoorbeeld nog geen tijd is voor de voeding, terwijl hij behoefte heeft aan haar warmte, dan is dat zeer beangstigend voor het kleine kind. Als dit vaak gebeurt dan kan de baby niet tot rust komen en zal de amygdala steeds sneller vuren. Deze ervaring slaat op in dit onderbewuste deel, en behoefte aan nabijheid zal dan stress opleveren.
Dit noem ik hechtingspijn, de ergste pijn die er bestaat. De rest van je leven zal je proberen die te vermijden, tenzij je nieuwe breinpaden gaat ontwikkelen door nieuwe ervaringen.
Ook deze angstige ervaring neemt de kleine erg persoonlijk. De boodschap die dan opgeslagen wordt is: Ik ben niet geliefd, ik maakt niemand blij, ik doe er niet toe want ik krijg niet waar ik behoefte aan heb.

En dat kan bij tijden dus ‘zomaar’ huilbuien geven.

Maar gelukkig is het mogelijk om nieuwe bedrading te ontwikkelen. Dat is een heel proces, dat wel, maar vreugde bouwen is geen straf!  Er is dus hoop voor diegenen die geen vreugdekamp als basis hebben.